ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 118



                                               

Анҳидрид

Анҳидрид - пайвасти химиявии ягон элемент бо оксиген, ки дар натиҷаи аз кислотаи дахлдор ҷудо кардани об ҳосил мешавад. Ангидриди кислотаҳои ноорганикӣ ва органикӣ маълуманд. Ангидриди кислотаҳои ноорганикиро дар натиҷаи бевосита оксидонидани мод ...

                                               

Анҷибар

Анҷибар, атранҷибар, анҷибари бӯё - як навъ нимбутта ё буттаи худрӯй. Дар шароити Тоҷикистон зироати яксола аст. Пояаш рост ё андак хамидаи сершох 1 - 2 м қад мекашад. Баргаш панҷамонанд дарозиаш 4 - 5 см, бараш 5.5 - 7.5 см, думчадор, барги навс ...

                                               

Анҷибарак

Анҷибарак - гиёҳест бисёрсолаи худрӯй. Аз 25 то 95 см қад мекашад. Пояаш рост, баргаш дарозрӯя ё нештаршакл. Гулаш гулобии сафедтоб, хӯшагулаш байзашакл. Мевааш чормағзаки сеқирра, суфта, ҷилодор, дорчинӣ. Июн - сентябр гул карда тухм мебандад. А ...

                                               

Анҷибари тал

Анҷибари тал, кафшакгул - гиёҳест худрӯй. Пояаш сершох 15 - 120 см қад мекашад, пашмакдор. Баргаш гурдашакл, 5 - 7-парра, панҷамонанд. Гулаш бунафши арғувонӣ, гулобӣ, баъзан сафед сершаҳд, моҳҳои июн - август мешукуфад. Тухмаш майда, дарозрӯя, бӯ ...

                                               

Анҷир

Дарахташ сершохубарг, 5 - 7 баъзан 10 метр қад мекашад. Пӯстлохаш хокистарранг, баргаш 3 - 7-парра, думчадароз, канораҳояш дандонадор, рӯяш сабзи сиёҳтоб, пушташ сабзи кушод. Баргу навдаҳои анҷир шираи сафед ҷудо мекунанд. Гулаш ба тавассути ҳаша ...

                                               

Анҷирак

Дарахташ бутташакл, парешоншоха, 4 - 7 м қад мекашад. Пӯсти тана ва шохаҳои асосиаш сиёҳтоб, ҷигарии кушод ё хокистарранг, андаке хордор. Баргаш миёнаҳаҷм 5 - 6 Х 2 - 3 см, дарозрӯяи байзашакл, нештармонанд. Апрел - май гул карда, сентябр - октяб ...

                                               

Анҷиршафтолу

Дарахташ сершоху барг, шохаҳояш хамида, баландиаш 4 - 5 м. Навдаҳои офтобрасаш сурхча, навдаҳои тарафи сояаш сабзи зардтоб. Муғчааш калон, баргаш нештармонанд. Охири март - аввали апрел гул карда, мевааш август мепазад. Дарахти анҷиршафтолу худга ...

                                               

Анҷиршафтолуи сурх

Дарахташ сершохубарг, то 4 - 5 м қад мекашад. Дарозии шохаҳояш то 5 м, ранги навдаҳои офтобрасаш сурхча, навдаҳои тарафи сояаш сабзи зардтоб. Пӯстлохи танааш шахшӯл, хокистарранги кушод. Муғҷаҳояш калон, тӯда-тӯда ҷой гирифтаанд. Баргаш нӯгтез, н ...

                                               

Анҷумани байналмилалии мутолиоти ҷавомеи форсизабон

Соли 1999 таъсис ёфтааст. Дафтари асосиаш дар шаҳри Нию-Ёрки ИМА воқеъ мебошад. Бахшҳояш дар бисёр кишварҳои дунё, аз ҷумла дар Тоҷикистон 2001 ифтитоҳ гардидааст. Ҳадафи Анҷуман омӯзиши таърих ва фарҳанги мардуми форсизабони дунё мебошад. Ба узв ...

                                               

Анҷумани Равшан

"Анҷумани Равшан" - тазкираест, ки Сайид Абдулвосеъ Сафои Завораӣ ном тазкиранигори эронӣ соли 1852 тартиб додааст. Шарҳи ҳол ва намунаҳои осори адибони ҳамасри муаллиф, ашхосеро дар бар мегирад, ки ситоишгари ҳукмрони вақти Исфаҳон - Ҷароғалихон ...

                                               

Анҷумани Рӯдакӣ

Соли 1993 бо ибтикори як идда аз аҳли фарҳанги форсизабон таъсис ёфтааст. Густариши ҳамкориҳои илмию фарҳангӣ миёни кишварҳои форсизабон, таҳкими робитаҳои ховаршиносони Тоҷикистон, Афғонистон ва Эрон бо ҳампешагони аврупоӣ, таҳия ва нашри китобу ...

                                               

Анҷумани Хоқон

"Анҷумани Хоқон" - тазкираест, ки шоир ва донишманди эронӣ Фозилхони Гаррусӣ мураттаб кардааст. Шарҳи ҳол ва намунаи ашъори шоирони охири садаи XVIII ва нимаи аввали садаи XIX-и Эронро дар бар мегирад. "Анҷумани хоқон" дар асоси маълумоту санадҳо ...

                                               

Анҷуманоро

"Анҷуманоро" - тазкираи шоир ва донишманди гурҷинасаби эронӣ Аҳмадбеки Гурҷӣ. Ахтар солҳои 1807 - 16 ба тартиб додани "Анҷуманоро" машғул будааст. Бо вуҷуди ин аз сабаби вафоти ӯ тазкира нотамом монд. Бародари хурдии ӯ Муҳаммад Боқирбек, ки бо та ...

                                               

Анҷуманорои Носирӣ

"Анҷуманорои Носирӣ" - фарҳанги тафсирии форсӣ-тоҷикӣ аз Ризоқулихони Ҳидоят. Таълифаш соли 1870 анҷом ёфтааст. Дар "Анҷуманорои Носирӣ" зиёда аз 16 ҳазор калимаю ибора ба тартиби алифбои арабии форсии тоҷикӣ ҷой гирифтаанд. Муаллиф шакли калимаҳ ...

                                               

Анҷуману-л-удабо

Ин тазкира аз 9 ҷилд иборат аст. Шарҳи ҳол ва намунаи ашъори 12 ҳазор шоирро дар бар мегирад. Номи шоирон мутобиқи алифбои арабиасоси форсӣ омадааст. Се ҷилди аввали "Анҷуману-л-удабо" аз ду қисм иборат аст. Дар қисми аввал шарҳи ҳолу намунаи осо ...

                                               

Анҷумӣ, Мирзо Боқии Бухороӣ

Муаллифони тазкираҳои дар садаи XVI таълифшуда Мутрибӣ, Хоҷа Ҳасани Нисорӣ ва дигарон Анҷумиро чун шахси фозилу донишманд, дорои қобилияту истеъдоди худодод тавсиф намудаанд. Дар ҷавонӣ мулозими яке аз ҳокимони сулолаи Шайбониён буд. Баъдан ба Ҳи ...

                                               

Анӯшервон ибни Манучеҳр

Солҳои 1031 - 1043 баъд аз падараш Манучеҳр ҳукмронӣ кардааст. Чун Анӯшервон хурдсол буд, зимоми умури кишварро тағояш Абуколиҷор дар даст гирифт. Дар оғоз Абуколиҷор ба назди султон Масъуди Ғазнавӣ намоянда фиристод ва салтанати ӯро эътироф наму ...

                                               

Анӯшервон ибни Холид

Дар зодгоҳаш таҳсил кард ва чун шахси донишманд шӯҳрат ёфт. Дар дарбори ҳукумронони давраш хидмат мекард ва то ба дараҷаи вазирӣ расид. Дар манбаъҳои таърихиву адабӣ чун вазири донишманд ботадбир, шахси дар назму насри форсӣ ва арабӣ барӯманд сут ...

                                               

Анӯштегин Ғарча

Солҳои 1077 - 1096 хукмронӣ кардааст. Чун дар охирҳои салтанати Маликшоҳи Салҷуқӣ ҳудуди кишварҳои тасарруфнамудаи салҷуқиён хеле вусъат ёфта буд ва подшоҳ наметавонист ба танҳоӣ аз ӯҳдаи идора намудани он барояд, ҳукмронии иёлот ва вилоёти гуног ...

                                               

Аорн

Аорн - шаҳри қадимаи Бохтар. Тақрибан дар ноҳияи Тошқӯрғони ҳозира, соҳили дарёи Хулм Афғонистон воқеъ буд. Дар сарчашмаҳое, ки дар бобати юришҳои Искандари Мақдунӣ ба Бохтар 329 то мелод сухан меравад, номбар шудааст. Дар шаҳристонаш ӯрдугоҳи Ис ...

                                               

Аорсҳо

Дар солномаҳои хитойӣ чун янсай маълуманд. Аввал дар шимолӣ Баҳри Арал ё Хазар маскан доштаанд. Ибтидои садаи II то м. дар биёбони соҳили шимолӣ Баҳри Хазар ва дарёи Дон, дар ҷануб то Кавказ паҳн шуданд. Аорсҳо чорводорони бодиянишин ва ҷанговар ...

                                               

Аортит

Аортит лот. aortitis аз юн қад. ἀορτή - "аорта" - илтиҳоби девораи шоҳраг. Аортит шадид, зершадид ва музмин мешавад. Аортити шадид ҳангоми бемориҳои шадиди сироятӣ ё ягон осеб инкишоф меёбад. Аортити музмин дар заминаи аортити шадид, бемориҳои си ...

                                               

Апаоша

Апаоша - дар асотири мардуми ориёинажод дев, таҷассуми хушксолист. Мувофиқи устурае, ки дар "Тиштр-яшт" -и Авесто омадааст, Апаоша ба сурати аспи сиёҳи беёлу мӯи рехта, харобу лоғар ва муҳиб мебошад ва бо эзиди борон – Тиштрйа се шабонарӯз ҷанг м ...

                                               

Апатит

Апатит - минералест аз гурӯҳи намакҳои фосфати калсий, ки дар таркибаш ҳамеша як миқдор фтор ва хлор низ дорад.

                                               

Апеллес

Апеллес мусаввир ва портретнигори дарбори Искандари Мақдунӣ буд. Мувофиқи маълумоти муаррихони қадим Апеллес ҳунарманди чирадаст буда, чандин портрети Искандарро кашидааст; дар як мусаввара Искандар савори аспе ва дар дигараш ҳамчун Зевс тасвир ё ...

                                               

Апеллятсия

Апеллятсия - дар ҳуқуқ шикоят, аризаи шикоят, муроҷиат ба афкори умум. Яке аз намудҳои шикоят аз болои қарори ба қувваи қонун надаромадаи суд дар мурофиаи ҷиноятӣ ва гражданӣ. Суди болоӣ ба тариқи апеллятсия моҳияти қарори суди поёниро тафтиш кар ...

                                               

Апеннин

Апеннин, кӯҳҳои Апеннин - системаи кӯҳӣ дар нимҷазираи Апеннин, дар Италия. Аз шимолӣ ғарбӣ ба ҷанубӣ шарқӣ 1200 км тӯл кашидааст. Кӯҳҳои Апеннин ҷавон буда, асосан дар давраи пайдоиши кӯҳҳои алпӣ ба вуҷуд омадаанд. Нуқтаи баландтаринаш кӯҳи Корн ...

                                               

Апеннин (нимҷазира)

Масоҳаташ 149 ҳазор км2. Дарозиаш қариб 1100 км, бараш 130 – 300 км. Дар Шимол бо ҳамвории Падан ба охир мерасад. Аз Ғайрб бо баҳрҳои Тиррен ва Лигурия, аз Шарқ бо Баҳри Адриатика, аз Ҷануб бо Баҳри Ион иҳота гардидааст.

                                               

Апертура

Апертура - равзани кории системаи оптикӣ, ки бо андозаҳои линзаҳо ё диафрагмаҳо муайян карда мешавад. Апертураи кунҷӣ - кунҷи α байни шуоъҳои канории дастаи махрутии рӯшноии ба системаи оптикӣ воридшаванда. Апертураи ададӣ - бузургии nsin α/2 n - ...

                                               

Апис

Апис - гови муқаддас дар парастиши динии мисриёни қадим. Дар дини онҳо парастиши ҳайвонот низ ҷой дошт. Масалан, гурба ва пайгу мавриди парастиш дар ҳама ҷо ва мору тимсоҳ дар баъзе мавзеъҳо буданд. Вале дар байни ҳайвоноти парастишшаванда дар Ми ...

                                               

Апликата

Апликата - яке аз координатаҳои декартии нуқта дар фазо; аксар бо ҳарфи z ишора карда мешавад. Нигар Системаи координатаҳои Декарт.

                                               

Аполлинер

Аввалин асаре, ки бо имзои "Аполлинер" нашр кардааст, ҳикояи "Ересиарх" 1902 мебошад. Аполлинер ва Пабло Пикассо рассоми машҳури фаронсавӣ ба ҷараёни кубизм дар санъат 1900 асос гузоштанд. Қиссаи повести "Қатли шоир" 1900, маҷмӯаи шеърҳои "Алкол" ...

                                               

Аполлон

Аполлон - юн қад. Ἀπόλλων), бо тахалусӣ Феб аст, ки нишемангоҳашон кӯҳи Олимп буд; чун симои асотирӣ дорои хислатҳои неку бад мебошад. Зодгоҳаш ҷазираи Астерия.

                                               

Аполлон (киштии кайҳонӣ)

Барои парвози "Аполлон" мушаки барандаи "Сатурн-5" истифода шудааст. "Аполлон" -ро ду киштии кайҳонии қӯша ду модул ташкил медиҳанд, ки бо мушаки баранда ба мадори атрофи Замин бароварда, баъд якҷоя сӯи Моҳ фиристода мешаванд. Дар яке аз ин кишти ...

                                               

Аполлони Пергӣ

Аполлони Пергӣ - математики Юнони Қадим. Асари машҳури ӯ "Буришҳои махрутӣ" бо забонҳои юнонӣ ва арабӣ то давраи мо расидааст. Аполлони Пергӣ аввалин математикест, ки эллипс, парабола ва гиперболаро чун натиҷаи бо ҳамворӣ бурида шудани махрути ко ...

                                               

Апомиксис

Апомиксис - ташаккули ҷанин бидуни бордор шудан; яке аз роҳҳои афзоиши ғайриҷинсии баъзе рустаниҳо ва ҳайвонот. Ҳангоми апомиксис ҷанин на аз зигота, балки бевосита аз ҳуҷайратухми бордорнашуда, ҳуҷайраи проталлий, ҷаниндон ва ё аз ҳуҷайраҳои тух ...

                                               

Апоневроз

Апоневроз - лавҳаи паҳни бофтаҳои пайвандӣ, ки аз нахҳои устувори коллагенӣ ва чандир таркиб ёфтааст. Ба воситаи ин гуна лавҳачаҳо мушакҳо ба устухон ё дигар бофтаҳои бадан пайваст мешаванд. Ниём пардаи мушак-и зери пӯсти кафи пой, кафи даст, қис ...

                                               

Апория

Апория - мафҳумест, ки дар фалсафаи антиқа ба масъалаҳои душвору ҳалнашаванда ишорат менамуд. Файласуфи Юнони Қадим Зенони Элейӣ а. 5 то м. дар апорияҳои худ душвориҳоеро баён мекард, ки дар сурати эҳтимолияти бисёрии ашё ва ҳаракати онҳо ба вуҷу ...

                                               

Апорт (навъи себ)

Апорт - як навъ себи қадимии тирамоҳӣ. Мевааш калон, нордон, сурхи рахш. Навъи сармобардор ва серҳосил аст; ҳар бехаш то 200 – 400 кг самар медиҳад. Апорт дар тамоми мамлакатҳои боғдории ҷаҳон паҳн шудааст. Бештар хелҳои машҳури серҳосили Апорти ...

                                               

Апостолҳо

Апостолҳо - дар масеҳият 12 нафар наздиктарин шогирдони Исои Масеҳ, ки нахустин ҷамоати насрониро таъсис дода буданд. Апостолҳо даъват шуда буданд, ки барои тамоми мардуми олам дар бораи Наҷотдиҳанда башорат ва оид ба корномаҳову мӯъҷизоташ ҳар ч ...

                                               

Апостроф

Дар баъзе забонҳои аврупоӣ ба ҷойи садоноки талаффузнашаванда ба кор мебаранд. Масалан, дар забони англисӣ I’m ба ҷойи I am, don’t ба ҷойи do not; дар забони франсавӣ l’homme ба ҷойи le homme; дар забони италиявӣ dell’ arte ба ҷойи della arte ва ...

                                               

Апофема

Апофема, 1) - дарозии амудиест, ки аз маркази бисёркунҷаи мунтазам ба тарафи дилхоҳи он фуроварда шудааст ; 2) дар пирамидаи мунтазам баландии рӯяи паҳлуро гӯянд.

                                               

Аппалачӣ

Аппалачӣ, системаи кӯҳҳо дар Шарқ Америкаи Шимолӣ, дар ҳудуди ИМА ва Канада. Аз самти ҷанубу ғарбӣ ба шимол шарқӣ 2600 км тӯл кашидааст. Қаторкӯҳҳои асосиаш: Кабуд, Сафед, Сиёҳ, инчунин Адирондак, Нотр-Дам, Юнака ва паҳнкӯҳҳои Аппалачӣ. Баландии ...

                                               

Аппарати кинопроексионӣ

Қисмҳои асосии аппарати кинопроексионӣ: механизми лентакаш ҳаракати наворро таъмин мекунад; кассетаҳои лентадеҳ ва лентагир; системаи равшанкунию проексионӣ барои равшан кардани экран ва проексия кардани тасвир дар он; олоти таҷдиди садо; система ...

                                               

Арабшиносӣ

Арабшиносӣ - илмест аз маҷмӯи улуми инсонӣ, ки омӯзиши ҳамаи паҳлуҳои зиндагии халқ ва кишварҳои арабро дар гузашта ва имрӯз, аз ҷумла таърих, забон, илм, фарҳанг, адабиёт, иқтисод, ҷуғрофия, мардумшиносӣ, тамаддун, ҳуқуқ, фиқҳи исломӣ ва ғайраро ...

                                               

Арабҳо

Аҳолии асосии Алҷазоир, Баҳрайн, Миср, Ҷануби Саҳрои Кабир, Урдун, Ироқ, Яман, Қатар, Кувайт, Лубнон, Либиё, Мавритания, Марокаш, Аморатҳои Муттаҳидаи Араб, Уммон, Фаластин, Арабистони Саудӣ, Сурия, Судон, Тунис Ифриқия. Гурӯҳи алоҳидаи арабҳо да ...

                                               

Арафот

Арафот, Арафа - номи кӯҳ ва водӣ дар наздикии шаҳри Макка. Дар Арафот Одам ва Ҳавво, ки аз биҳишт ба ҷойҳои гуногуни замин фурӯ омада буданд, дубора бо ҳам вохӯрда, якдигарро шинохтанд.

                                               

Аргентина

Аргенти́на, номи рамсии пурра - Ҷумҳурии Аргентина - дуюмин давлат аз ҷиҳати масоҳат, сеюмин аз рӯи аҳолӣ дар Амрикои Ҷанубӣ мебошад.

                                               

Ардабел

Дар 60 км ҷанубтари Баҳри Каспий дар пуштакӯҳи кӯҳҳои Талиш, дар баландии 1500 м дар соҳили дарёи Балигли-чай воқеъ гардидааст. Аҳолиаш 421 262 2006 нафар, асосан озарбойҷониҳо.

                                               

Арент де Гелдер

Дар Дордрехте дар назди С. ван Гоогстранен ҳудуди 1660 ва дар Амстердам миёнаҳои 1660 дар назди Х. ван Р. Рембрандт, ки баъдан яке аз пайравони муътамади ӯ гардид, таҳсил кард. Дар осори Арент де Гелдер сужетҳои жанрию мазҳабӣ бартарӣ доранд. Ба ...

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →