ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 75



                                               

Ашрафии Самарқандӣ

Ашрафии Самарқандӣ форсӣ أشرفئسمرقندی соли вафоташ 1192, Самарқанд, шоири форс-тоҷик. Пас аз таҳсили илмҳои мутадовилаи замон ва касби камол ба Ироқ сафар кард. Аз он ҷо ба Исфаҳон омад ва ба хидмати дарбори Арслон ибни Туғрали Салҷуқӣ ҳукмрониаш ...

                                               

Ашрафӣ (Миррамузӣ)

Ашрфӣ форсӣ أشرفی вафоташ тақрибан солҳои 1598/99 - шоири тоҷик. Бо номи Миррамузӣ низ шуҳрат дорад. Дар зодгоҳаш – Самарқанд ба камол расида, сипас барои такмили дониш ба шаҳру кишварҳои дигар аз ҷумла Балх сафар кардааст ва аз суҳбатҳои аҳли ил ...

                                               

Аштак

АШТÁК, аштақ, ҳаштак, қайса - як навъ ғулинги буғдода ва хушконидаи бедонак. Барои аштак зардолуи тару тоза ва нимпухтаро ба сабад ё қутиҳои чӯбини роғдор андохта, ба дамдони махсус болои ҳам мегузоранд ва сарпӯшашро мепӯшанд. Сипас дар ягон зарф ...

                                               

Аштархонӣ

АШТАРХОНӢ - навъе аз гелосҳои пешпазак. Дарахташ зудсабз, сершохубарг, навдаҳои яксолааш ғафси сермуғҷа. Баргаш калон, байзашакли дилмонанд, думчааш дароз ва ғафс. Аввалҳои апрел гул карда, аввалҳои май мевааш мепазад. Мевааш калон, гирда, рангаш ...

                                               

Ашъарӣ Абулҳасан

АШЪАРӢ Абулҳасан Алӣ ибни Исмоил ибни Абумусо, мутафаккири мутакаллим, муассиси фирқаи ашъария ва яке аз саромадони мактаби калом. Назди Абуалии Ҷиббоӣ ва Абуисҳоқи Марвазии муътазилӣ таълим гирифтааст. Со­ҳибназар буд. То 40-солагӣ пайрави мазҳа ...

                                               

Ашъас ибни Абишшаъсо

АШЪÁС ЍБНИ АБИШШАЪСÓ Сулайми Куфии Муҳорибӣ, яке аз ровиёнест, ки аз падараш ва дигарон ҳадис ривоят кардааст. Ӯ дар ривоят сиқа буда, ҳар шаш аз асҳоби "Саҳеҳ" -ҳо аз ӯ ҳадис овардаанд. Ин ровӣ дар ривояти Тирмизӣ ҳам ба шакли "Ашъас ибни Абишша ...

                                               

Ашъас ибни Саввор

АШЪÁС ИБНИ САВВÓР, Ашъас ибни Саввори Киндӣ, қозии ал-Асвор. Имом Бухорӣ, Муслим, Тирмизӣ ва Насоӣ аз ӯ ҳадис ривоят кардаанд. / С. Шаҳобуддинов.

                                               

Ашъор

АШЪÓР як навъи хат, ки бештар дар китобати шеър истифода мебурданд. Хаттоти араб Муҳаммад ибни Ҳасани Тиббӣ дар рисолааш "Ҷомеу маҳосини китобат-ил-куттоб" овардааст, ки Ибни Таввоб 16 навъи хат, аз ҷумла хатти ашъорро муайян карда, дар хусуси он ...

                                               

Ашҳарии Нишопурӣ

Ашҳарии Нишопурӣ форсӣ أشهرئنیشاپوری Шоҳфур вафоташ соли 1210, Табрез, шоири форс-тоҷик. Ба қавли тазкиранигор Давлатшоҳи Самарқандӣ аз фозилону хуштабъони замон будааст. Насабаш ба Умари Хайём мерасидааст. Шогирди Заҳири Форёбӣ. Дар дарбори султ ...

                                               

Ашӯла, суруди халқӣ

Ашӯла, тарона. - жанри хурди манзуми фолклори тоҷик. Он аз чор мисраъи кӯтоҳ таркиб ёфта, асосан дар вазни ҳиҷоӣ эҷод карда мешавад. Мисраъҳои ашӯла назар ба байту рубоӣ хеле кӯтоҳанд. Ашӯла истилоҳи халқист ва гӯяндаи онро" ашӯлачӣ” меноманд, ки ...

                                               

Ашӯров Неъмат

АШӮРОВ Неъмат, ходими ҳизбию давлатӣ. Курси муаллимтайёркунии Самарқандро хатм кардааст. Раиси Иттифоқҳои касабаи коркунони маорифи ноҳияи Конибодом, муҳаррири рӯзномаи шаҳрӣ ва ноҳиявии Кӯлоб, муовини сардори МТС-и ноҳияи Ҳисор, котиби якуми Кум ...

                                               

Ашӯров Шарифбой

АШӮРОВ Шарифбой, пахтакор, Қаҳрамони Меҳ­на­ти Сотсиалистӣ. Колхозчӣ, механизатор, сардори бригадаи механиконидашуда, мудири устохонаи таъмири тракторҳо, сардори бригадаи маҷмуаии заминҳои нави Қотмаи ноҳияи Хуҷанд. Аз соли 1968 нафақагир. Бригад ...

                                               

Ашӯров Юсуфҷон

АШӮРОВ Юсуфҷон, пахтакор, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ. Колхозчӣ, сардори звено ва бригадаи пахтакории Колхози ба номи Ӯрунхӯҷаеви ноҳияи Хуҷанд. Солҳои 1947–48 ҳосили фаровони пахтаи маҳиннах гирифтааст. Бо ордени Ленин, медалҳо ва Грамотаи Фах ...

                                               

Ашӯров Ғаффор

АШӮРОВ Ғаффор, файласуфи тоҷик, узви вобастаи АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон. Корманди шоистаи Тоҷикистон. Омӯзишгоҳи китобшиносии шаҳри Душанбе ва Институти китобшиносии шаҳри Маскав -ро хатм кардааст. Пас аз хатми институти мазкур аввал сармутахассиси ...

                                               

Ашӯров Ғаюр

АШӮРОВ Ғаюр Ғафурович таваллуд 08.08.1960, деҳаи Шамтучи ноҳияи Айнӣ, стоматолог, доктори илмҳои тиб 1995, профессор 2006, Аълочии стоматологияи дараҷаи I Федератсияи Россия. Хатмкардаи Институти давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Син ...

                                               

Ашӯрова Тошбибӣ

АШӮРОВА Тошбибӣ, пахтакор, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ. Сол­ҳои 1938–53 колхозчӣ, сардори звенои колхози ба номи Карл Маркс ва аз соли 1954 то 1976 колхозчии колхози "Съезди 20 -уми партия" -и ноҳияи Регар. Нафақагири шахсӣ аз соли 1976. Звенои ...

                                               

Аъвар

АЪВÁР Абуабдуллоҳ Муслим ибни Кайсони Аъ­вари Куфии Малоии Мадоинӣ, муҳаддиси маъруф, ки аз Анас, Муҷоҳид ва дигарон ҳадис ривоят кардааст. Байҳақӣ низ аз ӯ ҳадис овардааст. / С. Шаҳобуддинов.

                                               

Аъзои барқзо

АЪЗÓИ БАРҚЗÓ, аъзои барқофар, узви баъзе моҳиҳо, ки қобилияти ҳосил кардани барқро доранд. Зиёда аз 300 навъи моҳиҳо аъзои барқзо доранд. Аъзои барқзо дар паҳлуи моҳӣ дар шакли ҳосилаҳои муғҷамонанд, дар зери пӯст, зери чашм воқеъ аст. Аъзои барқ ...

                                               

Аъзои рудиментӣ

АЪЗÓИ РУДИМЕНТӢ, рудиментҳо, узвҳое, ки дар раванди инкишофи таърихии организм аҳаммияти асосии худро гум кардаанд. Аъзои рудиментӣ дар аснои инкишофи ҷанин ба вуҷуд меоянд, вале пурра инкишоф намеёбанд. Аъзои рудиментӣ то охири умр боқӣ мемонад, ...

                                               

Аъзои ҳис

АЪЗÓИ ҲИС узвҳое, ки ба воситаи онҳо организм таъсири ангезандаҳои беруниро дарк мекунад. Ҳар узв қодир аст, ки фақат таъсири ягон навъи ангезишро дарк намояд. Аъзои ҳисси одам эҳсоси зеринро дарк мекунад: босира, сомеа, шомма, зоиқа, ломиса, дар ...

                                               

Аъзои ҷумла

АЪЗÓИ ҶУМЛÁ муҳимтарин воҳидҳои наҳв, ки бо калимаҳои мустақилмаъно ё тар­кибҳо ифода ёфта, ба вазифаи сараъзо ё аъзои пайрав меоянд ва дар алоқамандӣ бо калимаву таркибҳои дигар дар сохтани ҷумла чун маводди асосӣ хидмат мекунанд. Дар маҷмуъ аъз ...

                                               

Аъло Аълоев

Аъло Аълоев дойра­на­возӣ ва мусиқиро аз падару модараш омӯхтааст. Хатм­кардаи Омӯзишгоҳи мусиқии ҷумҳуриявии шаҳри Душанбе 1952. Солҳои 1946–1956 яккахони Филармонияи давлатии Тоҷикистон, 1956–1979 дойранавози Театри давлатии академии опера ва б ...

                                               

Аъмаш

АЪМÁШ Шайхулислом Абумуҳаммад Сулаймон ибни Муҳрони Аъмаши Асадии Боҳилии Куфӣ, тобеии хурд, яке аз ҳофизони бузурги ҳадис. Аслаш аз музофоти Рай буда, Анас ибни Моликро дидааст ва аз ӯ ҳадис ҳифз кардааст. Мегӯянд, ки ӯро 1300 ҳадис маҳфуз будаа ...

                                               

Аъраҷ

АЪРÁҶ Абудовуд Абдурраҳмон ибни Ҳурмузи Музанӣ, ровии ҳадис, ки мавлои Рабиа ибни Ҳорис буда, аз Абуҳурайра ва дигарон самои ҳадис кардааст. Ӯ дар ривояти ҳадис сиқа буда, ҳар шаш аз асҳоби "Саҳеҳ" -ҳо аз ӯ ҳадис овардаанд. Дар охири умраш дар му ...

                                               

Аъроф (минтақа)

АЪРОФ ар. الأعراف ‎ – минтақаи ҳоил) - дар фарҳанги исломӣ девор, ҳоил ва ё ҷои миёнае дар байни биҳишту дӯзах, ки онҳоро аз ҳам ҷудо месозад.

                                               

Аъузу биллоҳ

Аъузу биллоҳ ва дигарон муштаққоти он дар ҳабдаҳ маврид дар Қуръони Карим ба кор рафтаанд. Ин маъно ва ё барномаи равонӣ дар мавридҳое бо таъбироти дигари қуръонӣ, ба монанди истиҷора – паноҳ хостан, истиғоса – мадад талабидан, истионат ва ғайра ...

                                               

Аэратсия

АЭРÁТСИЯ, 1) Аэратсияи биноҳо, ивазшавии табиии ҳавои бино, ки ба туфайли мавҷудияти фарқи зичиҳои ҳавои даруну беруни бино ва таъсири бод ба девору боми он ба вуҷуд меояд. Аэратсия дар биноҳои саноатӣ ва сехҳои гарм татбиқ мешавад. Ҳавои берун а ...

                                               

Аэренхима

АЭРЕНХЍМА, як навъ бофтаи рустанӣ, ки байни ҳуҷайраҳои он холӣ аст. Ба маънои маҳдуд А. гуфта бофтаҳоеро меноманд, ки ҳангоми тақсим шудани ҳуҷайраи камбийи пӯк ҳосил гаштаанд; ба маънои пурра ҳар бофтаи сохташ ба ҳамин монандро аэренхима меноман ...

                                               

Аэро

Асос - Боз. - Д.: СИЭМТ, 2013. - 664 с. - Энсиклопедияи Миллии Тоҷик: / сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011 - 2017, ҷ. 2. - ISBN 978-99947-33-52-4.

                                               

Аэробика

АЭРÓБИКА, номгӯи ду силсилаи гуногуни машқҳои ҷисмонӣ: 1) гимнастикаи мавзун: машқҳои гуногуни ҷисмонӣ, ки таҳти садои мусиқӣ бо мақсади тансиҳҳатӣ ва варзишӣ иҷро мешаванд: 2) силсилаи машқҳои варзишӣ, ки пуртоқатии зиёдро тақозо доранд ва барои ...

                                               

Аэродинамика

Аэродинамика, фасли аэромеханика; илмест дар бораи қонунҳои ҳаракати ҳаво, ҳаракати ҷисмҳо дар он ва инчунин ба вуҷуд омадани ҳодиса, қувва ва гаштовари қувваҳое, ки ба ҷисми дар ҳаво ҳаракаткунанда таъсир мекунанд. Аэродинамика заминаи назарияви ...

                                               

Аэродром

АЭРОДРÓМ, минтақаи махсус тайёршудаи замин бо фазои ҳавоӣ ва маҷмӯи иншооту таҷҳизот, ки барои парвозу фурудоӣ, ҷойгиркунӣ ва нигоҳубини тайёраҳо таъйин шудааст. Аэродром ҳарбӣ ва мулкӣ, доимӣ ва муваққатӣ мешавад. Мувофиқи таъйиноташон аэродинам ...

                                               

Аэрозолшифоӣ

АЭРОЗОЛШИФОӢ, бо мақсади табобат истифода бурдани аэрозолҳо. Истифодаи аэрозолҳо ба зуд ва бедард интиқол ёфтани моддаҳои доруӣ ба ҷароҳат, луобпардаҳо, роҳи нафас асос ёфтааст. Аэрозолшифоӣ табиӣ ва сунъӣ мешавад. Ба аэрозолшифоии табиӣ нафас ка ...

                                               

Аэрозолҳо

АЭРОЗОЛҲÓ, системаҳои пошхӯрда -е, ки аз зарраҳои сахт ё моеи дар муҳити газшакл муаллақ таркиб ёфтаанд. Аэрозолҳоро, маъмулан, аз рӯйи ҳолати пошхӯрӣ тасниф мекунанд. Аэрозолҳои ҳолати пошхӯриашон моеъ меғ ва аэрозоли ҳолати пошхӯриашон зарраҳои ...

                                               

Аэроионшифоӣ

АЭРОИОНШИФОӢ, табобат ба воситаи ҳавои иондор. Аэроионшифоӣ ба хосияти атому молекулаҳои газ ва зарраҳои хурдтарини моддаҳои таркиби ҳаво, ки зери таъсири афканишоти радиоактивии аносир, афканишоти ултрабунафш ва рантгенӣ, шуои кайҳонӣ, ҷараёни б ...

                                               

Аэрология

АЭРОЛÓГИЯ, фасли физикаи атмосфера, ки ҳоди­саҳо ва равандҳои физикавии дар атмосфераи озод бавуҷудояндаро меомӯзад. Аэрология таркиб ва сохти атмосфераи Заминро дар баландиҳои бузург, ташаккули абру боришот ва усулҳои танзими инкишофи онҳо, мубо ...

                                               

Аэрономия

АЭРОНÓМИЯ, фасли илм дар бораи қабатҳои болоии атмосфера, ки табиат ва механизми ба вуҷуд омадани ҳодисаҳои гуногунро меомӯзад. Аэрономия ба вақт вобаста будани ин ҳодисаҳо ва пайдоиши онҳоро дар рӯйи сайёра дар асоси омӯзиши равандҳои содатарини ...

                                               

Аэропоника

АЭРОПÓНИКА, усули бе хок сабзондани рустанӣ. Ҳангоми аэропоника решаи рустанӣ дар ҳаво озод истода, ба он баъди ҳар 10–20 дақиқа ба воситаи асбоби махсус моддаҳои ғизоӣ пошида мешавад. Усули аэропоникаро соли 1910 олими рус В. М. Арсиховский бо м ...

                                               

Аэростат

АЭРОСТÁТ, кураи парандаи аз ҳаво сабуктар. Қувваи болобардори аэростатро гази зичиаш аз зичии ҳаво хурд, ки кураи аэростат бо он пур карда мешавад, ба вуҷуд меоварад. Аэростат идорашаванда, озод ва илҳоқӣ мешавад. Аэростатҳои идорашаванда муҳарри ...

                                               

Аэростатика

АЭРОСТÁТИКА, фасли ҳидроаэромеханика, ки мувозинати муҳитҳои газӣ, асосан атмосфераро меомӯзад. Намуди асосии муҳити газӣ ҳавои атмосфера мебошад. Ҳаво чун моеъ ва ҷисмҳои сахт зери таъсири қувваи вазнинӣ буда, ба сатҳи Замин фишор меоварад. Бар ...

                                               

Аэротенк

АЭРОТЀНК, зарфи буришаш росткунҷаест, ки партоби бо лойқаи фаъол омехтаи дар он ҷоришаванда бо усули биокимиёӣ тоза карда мешавад. Ҳавои бо ёрии ҳавогузаронҳои пневматикӣ ва механикӣ ба аэротенк воридкарда партоби равонро бо лойқаи фаъол омехта, ...

                                               

Аэрофитҳо

АЭРОФИТҲÓ аз аэро. ва phyton – рустанӣ, рустаниҳое, ки аз ҳавои муҳит ғизо мегиранд. Ба аэрофитҳо баъзе рустаниҳои гулдори ҷангалзори намноки тропикӣ мансубанд. Аэрофитҳо дар шоху навдаи дигар дарахтон рӯйида, моддаҳои ғизоиро аз ҳаво мегиранд. Р ...

                                               

Аэрочана

АЭРОЧАНÁ, чанаи худгарде, ки барои ҳаракат аз рӯйи барф ва ях пешбинӣ шудааст. Аэрочанаро муҳаррики ба тавассути винти ҳавоӣ коркунанда, ки онро муҳаррики дарунсӯз ба кор меандозад, ба ҳаракат медарорад. Суръати аэрочана вобаста ба иқтидори муҳар ...

                                               

Аэрошифоӣ

АЭРОШИФОӢ, яке аз усулҳои пешгирию табобати бемориҳо бо истифода аз ҳавои тоза. Моҳияти аэрошифоӣ аз дуру дароз истодан дар ҳавои кушод иборат аст. Ҳаво ретсепторҳои пӯст ва нӯги асаби луобпардаҳоро хунук карда, бо ҳамин ҳассосиятро зиёд менамояд ...

                                               

Ба зарбкунандаҳо ҷудокунии бисёръузва

БА ЗАРБКУНАНДАҲÓ ҶУДОКУНЍИ бисёръузва, дар шакли ҳосили зарби ду ё якчанд бисёръузваи дараҷаи пасттар ифода кардани бисёръузва. Масалан, х2–1=, х2–x+ab=, x4–a4=. Тарзҳои асосии ба зарбкунандаҳо ҷудокунии бисёръузва инҳоанд: аз қавсайн баровардани ...

                                               

Ба иҷро расидани ҳукм

Ба иҷро расидани ҳукм - дар соҳаи ҳуқуқшиносӣ мавриди татбиқ қарор гирифтани ҷазои таъйиншуда нисбат ба судшаванда аз ҷониби мақомоти махсус. Ҷазо дар шакли ҷарима ва мусодираи молу мулк аз ҷониби иҷрокунандаи суд дар маҳалли ҷойгиршавии молу мул ...

                                               

Ба суд супурдан

БА СУД СУПУРДÁН, дар қонунгузории мурофиаи шаҳрвандӣ ва мурофиаи ҷиноятӣ ба суд супурдан ба маънои ба суд пешниҳод намудани ариза, маълумот, дархост, супурдани гумонбаршуда, айбдоршаванда, пешниҳод намудани парванда аз ҷониби мақомоти таҳқиқ ва т ...

                                               

Ба қуллаҳои дониш

Рӯзномаи мазкур 7 октябри соли 1956 бо ибтикори номзади илмҳои филология Абдулатиф Бухоризода, ки котиби кумитаи Ҳизби коммунисти Донишгоҳ буд, таъсис ёфт. Дар даврони шӯра­вӣ ҳафтае як маротиба ба ду забон – русӣ ва тоҷикӣ нашр мешуд. Аз соли 20 ...

                                               

Багратион

БАГРАТИÓН - як навъ гелос. Аввалин бор дар Боғи ботаникии Никитинск рӯёнда шудааст. Дарахташ қадбаланд, зудсабз, сершохубарг. Мевааш калон, дилшакл ё байзамонанд, пӯсташ нисбатан ғафси ҷилодор, мағзаш сафед, ширину хуштаъм, аз дона ба осонӣ ҷудо ...

                                               

Барсовуш

БАРСОВУШ Баршовуш, Баршавуш, Фарсовуш, Ҳомили раъсу-л-ғул, бурҷи Нимкураи шимолии Осмон, ки ба шарафи қаҳрамони юнонӣ – Персей гузошта шудааст. Аз рӯйи асотири юнонӣ Персей бояд сари Медузаи Горгонро бурида, ҳамчун туҳфаи тӯй ба Диктус биёрад. Бо ...

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →